İshal

İshal dışkının sulu ve sık olması halidir. Sindirim kanalının çok değişik hastalıklarında ishal ortaya çıkar. Dışkı çok bol miktarda ve sulu ise bu genellikle ince barsak kökenli, az miktarda, cıvık ve sık ise kalın barsak kökenlidir.

Akut gastroenterit en sık görülen akut (kısa süreli) ishal nedenidir. Bakteri ya da virus infeksiyonlarına bağlı olarak gelişebilir. Yaz aylarında sık görülür. Hastalık önce karın ağrısı ve kusma şeklinde başlar, takibeden saatlerde ishal başlar. Bazen hem kusma hem de ishalin çok fazla olması nedeniyle belirgin su ve elektrolit kaybı oluşur, bu duruma dehidratasyon adı verilir. Dehidratasyon ve elektrolit bozukluğu, özellikle yaşlı hastalarda hayatı tehdit eder ve hızla düzeltilmesi gerekir. Akut gastroenterit hastaların çoğunda 48-72 saat kadar sürer ve sonra kendiliğinden geçer, bu nedenle ağır olmayan durumlarda yağsız gıdalar yenilmesi ve bol sıvı alınmasından oluşan bir diyet uygulanması yeterli olur. Ağır seyreden olgularda antibiyotik tedavisi gerekebilir. Amip (entomoeba histolytica) adı verilen tek hücreli parazite bağlı ishaller de ülkemizde sık görülür, bunun farkı, daha çok kalın barsağı tuttuğu ve yüzeyel yaralara neden olduğu için, dışkılama sık, cıvık ve kanlıdır.

Bir diğer sık görülen ishal nedeni antibiyotik kullanımına bağlı oluşan ishaldir. Ülkemizde antibiyotik kullanımının çok fazla ve bazen de gereksiz olduğu için bu tür ishaller de sık görülür. Başlıca nedeni normal kalın barsak florasının antibiyotikler tarafından bozulması sonucunda clostridium difficile adı verilen bir bakterinin üreyerek infeksiyona yol açmasıdır. Antibiyotik diyarelerinde öncelikle kullanılmakta olan antibiyotik hemen kesilmelidir. Bu şekilde düzelmeyen olgularda florayı düzeltici tedaviler veya clostridium difficile’i etkileyen antibiyotikler verilir

İshal 3 haftayı geçmişse bir “kronik diyare” durumu ile karşı karşıyayız demektir. Burada nedenler çok farklılaşır; infeksiyon etkenleri artık sözkonusu değildir. Barsak yüzeyini tutan çok sayıda hastalık kronik diyareye yol açabilir; bunlar arasında çölyak hastalığı (tahıllarda bulunan gluten maddesi nedeniyle oluşur), malabsorbsiyon (barsak emilim yüzeyinin bozulması), lenfoma gibi malign hastalıklar sayılabilir. Ayrıca kalın barsakta bulunan villöz adenom denilen büyük polipler ishale yol açabilir.

Prof. Dr. Ethem Tankurt